Đi Nhật Bản làm việc – Được gì? Mất gì?

Thời gian qua, làn sóng đi Nhật Bản làm việc diễn ra “khá sôi động” tại thị trường Việt Nam. Trong bài viết này, Huân sẽ chia sẻ với quý bạn đọc, các em sinh viên góc nhìn cá nhân về việc đi làm tại Nhật Bản và đưa ra một số lời khuyên cho những ai đang đắn đo, phân vân giữa việc “ở lại Việt Nam” và “đi Nhật làm việc”. Bắt đầu nhé.

Tại sao Nhật Bản cần lao động Việt Nam

1. Do cơ cấu dân số

Nhật Bản là một đất nước phát triển, với dân số vào khoảng 127 triệu, trong đó gần 30% dân số có độ tuổi trên 65 (năm 2017). Trong bối cảnh đó, tỉ lệ sinh ngày càng giảm (giảm sinh, -0.8% vào năm 2015), số lượng sinh viên ra trường mỗi năm một thấp. Dân số có xu hướng già hóa ngày một nhanh và rõ rệt.

Theo ước tính, người Nhật Bản thuần chủng sẽ giảm khoảng 25% vào năm 2050, trong khi đó, giới trẻ Nhật thế hệ hiện tại có xu hướng lười làm (không thích làm) các việc lao động chân tay. Những công việc ngày càng thiếu thu hút với giới lao động tại Nhật Bản là: xây dựng, hàn xì, cơ khí, tiện, phay, dệt may, chế biến thực phẩm, nông nghiệp, chăn nuôi….

Dân số Nhật Bản đang già hóa nhanh chóng (nguồn: Internet)

2. Do nhu cầu “nóng” của xã hội

Trong những năm vừa qua, Nhật Bản chịu khá nhiều thảm họa thiên nhiên (điển hình như thảm họa sóng thần năm 2011, và mới nhất là trận siêu bão Hagibis). Để khắc phục, Nhật Bản cần rất nhiều lao động về xây dựng, cơ khí để tái thiết đất nước.

>>> Đọc thêm: Bí kíp chữa mất gốc tiếng Anh

Đặc biệt hơn nữa, thế vận hội Olympic 2020 sẽ được tổ chức tại Nhật Bản (có tên Tokyo 2020), để chuẩn bị cho sự kiện này, nước Nhật phải tiếp tục xây dựng cơ sở vật chất, đường xá, nhà thi đấu,…. để đáp ứng yêu cầu của Hội đồng tổ chức. Kéo theo đó, nhu cầu về nhân lực, lao động trong các lĩnh vực xây dựng, cơ khí, điện tử… tiếp tục gia tăng.

Thảm họa thiên nhiên – “Nguy hiểm thường trực” của Nhật Bản (nguồn: internet)

==> Giải pháp của Người Nhật

Để thỏa mãn nhu cầu nhân lực phát triển đất nước, người Nhật sử dụng giải pháp tìm đến các thị trường còn dồi dào về nhân lực (đồng thời chi phí lao động thấp) để tuyển dụng và đưa về nước làm việc (ngắn hạn, và dài hạn). Một trong những thị trường được quan tâm nhất là Việt Nam.

>> Xem thêm: Những mẫu câu tiếng Anh thông dụng

Những “con đường” đi Nhật

Với mục đích tìm kiếm lao động từ Việt Nam, rất nhiều công ty tai Nhật Bản đã “liên kết” với các công ty, doanh nghiệp, tổ chức tại Việt Nam để tìm kiếm, tuyển chọn những ứng viên tiềm năng nhất, với chi phí thấp nhất để đưa sang Nhật “làm việc”. Hãy lưu ý, từ “làm việc” được Huân để trong dấu ngoặc kép, vì nó bao hàm hoặc dưới tên một số loại hình khác, nhưng với mục đích chính là đi làm việc. Các hình thức đi Nhật bao gồm (có thể chưa phải tất cả):

1. Đi Nhật theo diện Kỹ sư, Kỹ thuật viên

Đi sang Nhật làm việc theo diện này khá phổ biến tại Việt Nam. Theo đó, có rất nhiều doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực “kết nối” giữa người lao động tại Việt Nam và các công ty có nhu cầu nhân sự bên Nhật, các công ty sẽ “hỗ trợ” người lao động tương lai trong việc học tiếng Nhật, làm các thủ tục pháp lý cần thiết, hỗ trợ thời gian đầu sau khi sang Nhật,… tuy nhiên những ai muốn đi phải bỏ ra một khoản phí để trả cho các công ty “kết nối”, thường thì mức phí dao động từ 3.000-7.000USD, có thể cao hoặc thấp hơn tùy trường hợp, tùy vị trí công việc của ứng viên.

Để đi Nhật theo diện Kỹ sư, hoặc Kỹ thuật viên, các ứng viên phải đạt yêu cầu: tốt nghiệp Đại học, Cao đẳng chuyên ngành chuyên môn phù hợp, và phải đạt trình độ tiếng Nhật N4 trở lên.

Hiện nay, để tuyển dụng “nhân sự” theo hình thức này, các doanh nghiệp thường “kết nối” với các trường Đại học, Cao đẳng… với “định hướng” đi Nhật lao động.

Đi làm việc diện Kỹ sư, Kỹ thuật viên tại Nhật Bản

2. “Du học” Nhật Bản

Nếu đi du học Nhật Bản, bạn đương nhiên phải học, còn đi làm chỉ là phụ. Tuy nhiên, nếu đi “Du học” (trong ngoặc kép), tức là lấy cớ đi học, nhưng thời gian đi học ít hơn rất nhiều thời gian đi làm (thời gian đi làm thường vượt quá số giờ quy định trong Visa du học, tức là “làm chui”).

Chính vì vậy, khi muốn đi du học thực sự, hãy cân đối giữa “học” và “làm”, vì nếu không hoàn thành mục tiêu của kì học, có thể dẫn tới buộc thôi học và sẽ không được cấp gia hạn visa.

>> Đọc thêm: Học phát âm tiếng Anh chuẩn xác

Để đi “du học” Nhật Bản, điều kiện ban đầu là: trong độ tuổi quy định (18-30 tuổi), tiếng Nhật N4 trở lên, bảng điểm học tại Việt Nam từ 5.0 trở lên, và đặc biệt: Gia đình phải chứng minh được tài chính. Bước đầu là thế, sang rồi tính tiếp (Điều kiện gia hạn). Để làm các thủ tục đi Nhật du học, nếu bạn không biết, đừng lo, có rất nhiều công ty “tư vấn du học Nhật” sẽ giúp bạn. Việc bạn cần làm là bỏ ra “chút phí”, khoảng 100 triệu VNĐ (nhiều ít, tùy trường hợp nữa).

“Du học” tại Nhật bản (làm thêm nhiều) – nguồn: internet

3. Đi xuất khẩu lao động

Có lẽ xuất khẩu lao động là con đường ngắn nhất và dễ dàng nhất để đưa bạn đi Nhật Bản làm việc. Người đi xuất khẩu lao động chủ yếu làm các công việc “phổ thông” “tay chân” như: xây dựng, cơ khí, ngư nghiệp, nông nghiệp, lắp ráp linh kiện…. Hình thức này được thị trường lao động Việt Nam rất ưa chuộng (chiếm trên 80% số nhân lực đã và đang làm việc tại Nhật).

Các doanh nghiệp làm xuất khẩu lao động cần có giấy phép hoạt động trong lĩnh vực tuyển lao động đi nước ngoài (Giấy phép hoạt động trong lĩnh vực: Dịch vụ đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài, do Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội cấp). Và để đi lao động theo diện này, người lao động cũng cần chi trả một khoản phí dao động từ 100 đến 135 triệu (có thể cao,hoặc thấp hơn, tùy công việc, yêu cầu).

Yêu cầu của người lao động đi xuất khẩu rất đơn giản: trong độ tuổi quy định (18-35), khỏe mạnh, tốt nghiệp cấp 2 hoặc cấp 3, và có kinh nghiệm là 1 lợi thế.

Đi xuất khẩu lao động tại Nhật Bản (nguồn: internet)

4. Thực tập sinh tại Nhật Bản (tu nghiệp sinh)

Hiện nay, hình thức tuyển dụng sinh viên các trường đại học, cao đẳng đi thực tập (tu nghiệp) tại các doanh nghiệp Nhật Bản đang có xu hướng gia tăng. “Mục tiêu” của các công ty là các sinh viên năm 2, 3, 4 tại các trường cao đẳng, đại học. Và các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này thường có “kết nối” với các trường có sinh viên trong lĩnh vực quan tâm (đặc biệt nhất vẫn là cơ khí, điện tử, xây dựng….). Thời hạn đi thực tập, tu nghiệp có thể kéo dài 1 năm, 2 năm, hoặc 3 năm. Sau thời gian thực tập, người đi có thể quay lại trường để tiếp tục theo học và (có cơ hội) sau tốt nghiệp có thể quay lại theo dạng kỹ sư, kỹ thuật viên.

Điều kiện để đi thực tập sinh tại Nhật cũng khá đơn giản: đang theo học chuyên ngành phù hợp, tiếng Nhật từ N4 trở lên,… Và để đi được theo hình thức này, người muốn đi cũng phải chi trả một khoản phí, thấp hơn so với các hình thức khác, dao động từ 40-60 triệu VNĐ (có thể cao, hoặc thấp hơn, tùy trường hợp).

Thực tập sinh tại Nhật Bản (nguồn: internet)

“Visa kỹ sư” – phần lớn là chưa chuẩn

Huân đang là giảng viên, lĩnh vực giảng dạy là cơ khí, và Huân có rất nhiều sinh viên chuyên ngành này. Qua nhiều mối quan hệ, khá nhiều công ty làm trong lĩnh vực “kết nối” người đi làm tại Nhật theo diện “Kỹ sư” có liên hệ để mong muốn giới thiệu sinh viên sau tốt nghiệp đi làm tại Nhật Bản. Đi làm “Kỹ sư” tại Nhật Bản.

Trên quan điểm cá nhân, Huân rất ủng hộ việc đi làm Kỹ sư xịn tại Nhật Bản: Tuyệt quá, Kỹ sư mình đào tạo ra đủ trình làm Kỹ sư tại Nhật cơ mà ! Không vui, sao được ?

Quan điểm cá nhân Huân là: mang lại những gì tốt đẹp nhất cho sinh viên của mình. Và để chắc chắn, mỗi một công ty đến, Huân sẽ lần lượt hỏi:

  1. Cho mình xin “giấy tờ”, hoặc “giấy phép”
  2. Cho mình xin một vài công việc mà “kỹ sư cơ khí” sẽ làm tại Nhật
  3. Cho mình xin “báo giá” chi phí cho người đi
  4. Cho mình xin “cách giải quyết” những rủi ro (trượt visa, việc làm không phù hợp với nước sở tại…)

Và sau những câu hỏi này: các công ty thường sẽ “ra đi đầu không ngoảnh lại“. Tại sao vậy? Đây nhé:

  1. Phần lớn các doanh nghiệp hoạt động “thiếu giấy tờ”
  2. Các việc làm theo mô tả là “cho kỹ sư” nhưng thực chất là dành cho “lao động phổ thông”, tức là làm việc tay chân là chính. (Huân mong muốn phải có công việc thực thụ cho Kỹ sư: thiết kế, chế tạo, giám sát, quản lý sản xuất,…. chứ không phải hàn xì, phân loại hàng hóa, bắt bu-lông đai ốc…..)
  3. Và vì vậy: thu nhập dành cho “kỹ sư” chỉ ngang ngửa thu nhập dành cho người đi xuất khẩu lao động (khoảng từ 15-18 man (khoảng 30-40 triệu), trước thuế, chưa tính làm thêm).
  4. Lương “kỹ sư xịn” phải trên 20 man, dao động từ 22-30 man (45-65 triệu VNĐ) tùy trình độ, kinh nghiệm, và đương nhiên các công việc phải đúng nghĩa kỹ sư.

Dưới đây bạn đọc có thể tìm thấy các “đơn hàng” (Huân căm ghét từ “đơn hàng”, vì mình là con người, không phải “đơn hàng”, mặc dù là “hàng” thật) kỹ sư cơ khí với những công việc rất “phổ thông” và mức lương cũng rất “phổ thông”.

Đơn hàng “Kỹ sư cơ khí” đi vận hành máy tại Nhật Bản
Đơn hàng “Kỹ sư cơ khí” đi vận hành máy tại Nhật Bản

Đương nhiên câu chuyện có 2 chiều, và có lý do để kỹ sư Việt được tuyển sang làm những việc “chân tay” theo dạng Kỹ sư, đó là: Phần lớn Kỹ sư Việt không đáp ứng yêu cầu của vị trí Kỹ sư Nhật (từ trình độ tiếng Nhật, tới các kiến thức, kỹ năng chuyên môn, cũng như thái độ, kỷ luật lao động).

Đây là một thực trạng “không vui” của thị trường lao động này!

>>> Đọc thêm: TOP 5 kỹ năng mềm quan trọng nhất với sinh viên

Đi Nhật Bản làm việc – Được gì?

Như đã nói phía trên, có khá nhiều con đường có thể đưa bạn đi Nhật, mỗi cách đi, tùy mỗi người, và tùy mục tiêu của người đó, sẽ mang lại những lợi ích khác nhau (cảm nhận cá nhân mỗi người). Tựu trung lại, có một số lợi ích (không phải tất cả) như sau:

  1. Khám phá đất nước mới, con người mới, văn hóa mới, ngôn ngữ mới
  2. Học được nguyên tắc và kỷ luật lao động
  3. Môi trường làm việc hiện đại, an toàn
  4. Mức thu nhập trung bình cao hơn tại Việt Nam (từ 25-60 triệu/tháng, tùy việc, tùy người), nếu biết tiết kiệm sau 3-5 năm sẽ tiết kiệm được 500 triệu đến 1,2 tỷ, hoặc hơn.
  5. Nếu làm những việc chuyên môn cao (kỹ sư, chuyên gia), về nước sẽ được săn đón và cơ hội việc làm rất tốt
  6. Có cơ hội lưu trú và định cư lâu dài tại Nhật (nếu muốn)
Japan – Đất nước tuyệt vời (nguồn: internet)

Đi Nhật Bản làm việc – Mất gì ?

Cuộc sống mà, khi muốn cái nọ, chúng ta thường phải hy sinh cái kia. Song song với những cái được, những “cái mất” sẽ luôn tiềm ẩn. Một số điều mất có thể nhìn thấy:

  1. Nguy cơ “sốc” văn hóa và hòa nhập với môi trường mới (bất đồng ngôn ngữ, ẩm thực…)
  2. Nguy cơ bị “lừa” bởi các công ty, tổ chức “kết nối” (Hãy cẩn trọng)
  3. Cần đầu tư một khoản phí ban đầu để được “hỗ trợ” đi Nhật (Hãy tìm nơi uy tín, chi phí thấp nhất)
  4. Nếu “Kỹ sư” đi làm những việc “đơn giản, tay chân”, lâu dần sẽ “ngại suy nghĩ”, nếu về nước sẽ khó “phát triển” (vì vậy Huân khuyên: nếu đi Nhật chỉ để kiếm tiền dưới dạng “kỹ sư làm việc phổ thông” thì hãy đi, còn nếu để làm chuyên môn đúng nghĩa sẽ khó khăn, cách đơn giản hơn là: hãy làm việc cho công ty Nhật tại Việt Nam để học hỏi thêm về chuyên môn, rồi tiến tới đi làm đúng chuyên môn dành Kỹ sư tại Nhật)
  5. Thiếu thốn tình cảm gia đình, đôi khi cô đơn (nhưng nếu có bạn bè Việt cũng đỡ)
  6. Đối diện nguy cơ “bị phân biệt đối xử, kỳ thị” từ người bản xứ (xem thêm)
Bên cạnh cái được – còn có những cái mất (nguồn: internet)

Tạm kết

Câu chuyện “đi Nhật làm việc”, những thứ được và mất sẽ tiếp tục là đề tài tốn nhiều giấy mực của báo giới và những người quan tâm. Và trên đây là những phân tích “được” và “mất” theo góc nhìn cá nhân Huân, có những điểm đúng, có những điểm có thể chưa hợp lý. Vì vậy, quý bạn đọc và các em sinh viên hãy coi như một góc nhìn để tham khảo, nhé.!

Nếu đã có trải nghiệm, hoặc có thêm suy nghĩ gì, xin mời anh em comment xuống dưới để mình cùng thảo luận nhé.!

Love, thầy Huân.

Facebook Comments

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *